เป็นแม่แล้วเหงา: หาเพื่อนแม่ๆ และกลุ่มแม่ลูกได้ที่ไหน
เป็นแม่แล้วเหงาเป็นเรื่องที่เจอกันเยอะ ทางออกคือหาคนที่อยู่ช่วงชีวิตเดียวกัน ทั้งเพลย์กรุ๊ป กลุ่มออนไลน์ คลาส และนิทานที่ห้องสมุด พร้อมสัญญาณว่าเมื่อไหร่ความเหงาควรไปคุยกับหมอ
ลูกหลับแล้ว บ้านเงียบ เราไถมือถือดูเพื่อนเก่าไปเที่ยว ไปทำงาน ไปนั่งคาเฟ่ แล้วก็มีความรู้สึกแปลกๆ ขึ้นมา รักลูกสุดหัวใจนะ แต่ทำไมเหงาจัง ทั้งที่ไม่เคยอยู่คนเดียวเลยสักนาที
ถ้ารู้สึกแบบนี้อยู่ ไม่ได้แปลว่าเราเป็นแม่ที่ไม่ดีค่ะ มันเป็นเรื่องที่แม่จำนวนมากเจอ แต่ไม่ค่อยมีใครพูด เดี๋ยวเราไล่ให้ดูว่าทำไมมันเกิด งานวิจัยว่ายังไง หาเพื่อนแม่ๆ ได้ที่ไหน และเมื่อไหร่ที่ความเหงาไม่ใช่แค่ความเหงาแล้ว
ทำไมเป็นแม่แล้วถึงเหงา ทั้งที่ไม่เคยได้อยู่คนเดียว
Quick Answer: เพราะหลังมีลูก ตัวตน เวลา และวงเพื่อนเปลี่ยนไปพร้อมกันในช่วงเวลาสั้นๆ อยู่กับลูกทั้งวันก็ยังเหงาได้ เพราะสิ่งที่ขาดคือผู้ใหญ่ที่เข้าใจชีวิตช่วงนี้ของเรา
เอาจริงๆ มันเปลี่ยนหลายอย่างพร้อมกันมาก
- ตัวตน: จากคนที่มีงาน มีชื่อ มีเรื่องของตัวเอง กลายเป็น “แม่น้อง…” ไปแบบไม่ทันตั้งตัว
- เพื่อนห่างออกไป: เพื่อนที่ยังไม่มีลูกนัดกันตอนสามทุ่ม ส่วนเราเข้านอนพร้อมลูก ไม่มีใครผิด แค่จังหวะชีวิตไม่ตรงกันแล้ว
- คุยกับผู้ใหญ่น้อยลง: ทั้งวันพูดกับคนที่ตอบกลับมาได้แค่ “อ้อแอ้”
- ย้ายบ้าน ย้ายเมือง: หลายครอบครัวย้ายมาอยู่ใกล้ปู่ย่าตายายหรือที่ทำงานสามี ซึ่งแปลว่าวงเพื่อนเดิมอยู่ไกลออกไปอีก
พูดง่ายๆ คือ ความเหงาของแม่ไม่ใช่การไม่มีคนอยู่ข้างๆ แต่คือการไม่มีคนที่ “เข้าใจ” อยู่ข้างๆ
งานวิจัยว่ายังไง ความเหงาเกี่ยวกับสุขภาพใจหลังคลอดแค่ไหน
Quick Answer: เกี่ยวกันมาก งานรวบรวมผลวิจัยปี 2023 พบว่าความเหงาเป็นแกนกลางของประสบการณ์แม่ที่มีภาวะซึมเศร้าช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอด และองค์การอนามัยโลกก็นับการมีคนช่วยน้อยเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่ง
องค์การอนามัยโลก (WHO) ประมาณว่าทั่วโลก ราว 13% ของผู้หญิงที่เพิ่งคลอดมีปัญหาสุขภาพจิต ส่วนใหญ่คือภาวะซึมเศร้า และในประเทศกำลังพัฒนาตัวเลขสูงขึ้นถึงราว 19.8% โดย WHO ระบุว่า “การมีคนช่วยเหลือน้อย” (low social support) เป็นหนึ่งในปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง
ทีมวิจัยจาก UCL ในอังกฤษ รวบรวมงานวิจัยเชิงคุณภาพ 27 ชิ้น จากแม่ 537 คนใน 4 ทวีป (ตีพิมพ์ใน BMC Psychiatry) พบว่า
- ความเหงากับภาวะซึมเศร้าช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอด มักพันกันไปมา ต่างฝ่ายต่างทำให้อีกอย่างแย่ลง
- แม่หลายคนแยกตัวเองเพราะกลัวถูกมองว่าเป็น “แม่ที่ไม่ดี”
- การได้คุยกับแม่ที่ผ่านเรื่องคล้ายกันช่วยได้ แต่ถ้าเจอแต่แม่ที่ดูสมบูรณ์แบบไปหมด กลับทำให้เหงากว่าเดิม
ข้อสุดท้ายนี่สำคัญนะคะ เป้าหมายจึงไม่ใช่เข้ากลุ่มให้เยอะที่สุด แต่หากลุ่มที่เราพูดความจริงได้ ว่าวันนี้เหนื่อย วันนี้ไม่ไหว
หาเพื่อนแม่ๆ และกลุ่มแม่ลูกได้ที่ไหนบ้าง
Quick Answer: ที่ที่แม่ลูกวัยเดียวกันไปซ้ำๆ เช่น เพลย์กรุ๊ป กลุ่มแม่ลูกบน Facebook คลาสแม่และเด็ก นิทานที่ห้องสมุด สนามเด็กเล่นช่วงเวลาเดิม และคลาสหรือคลินิกนมแม่ของโรงพยาบาล
| ที่ไหน | เหมาะกับใคร | ข้อดี |
|---|---|---|
| เพลย์กรุ๊ป | ลูกเริ่มคลาน เดิน เล่นกับเพื่อนได้ | เจอแม่ลูกวัยเดียวกันเป็นประจำ |
| กลุ่ม Facebook ของแม่ในจังหวัด | แม่ที่ยังออกจากบ้านไม่สะดวก | ถามได้ตอนตีสอง บางกลุ่มนัดเจอกันจริงด้วย |
| คลาสแม่และเด็ก (ดนตรี ว่ายน้ำ โยคะ) | แม่ที่อยากมีกิจกรรมเป็นตัวช่วยเปิดบทสนทนา | เจอหน้าเดิมทุกสัปดาห์ |
| นิทานที่ห้องสมุด | ลูกเริ่มฟังเรื่องได้ | ฟรีหรือถูก มีตารางชัด |
| สนามเด็กเล่นหรือสวนสาธารณะ | ทุกคน | ไปเวลาเดิมทุกวัน หน้าคุ้นเองโดยไม่ต้องนัด |
| คลาสเตรียมคลอด คลินิกนมแม่ | แม่ท้องและแม่ลูกอ่อน | เจอคนที่ลูกคลอดไล่เลี่ยกัน |
เรารวบรวมกลุ่มที่ยังเคลื่อนไหวจริงไว้ให้แล้ว แยกตามเมือง
- กลุ่มแม่ลูก เชียงใหม่ มีทั้งเพลย์กรุ๊ป กลุ่มแม่ไทย และกลุ่มแม่ต่างชาติ
- กลุ่มแม่ลูก กรุงเทพฯ มีเพลย์กรุ๊ปเกือบทุกวัน นิทานภาษาอังกฤษ และเพจนมแม่
- กลุ่มแม่ลูก นครปฐม ตอนนี้กลุ่มเฉพาะจังหวัดยังน้อย เราใส่กลุ่มออนไลน์ระดับประเทศที่เข้าได้ทันทีไว้ก่อน
ถ้าอยู่เชียงใหม่ ลองควบกับ คาเฟ่เด็กเล่นได้ เชียงใหม่ ก็ได้ค่ะ หลายกลุ่มนัดกันที่คาเฟ่แบบนี้แหละ
ขี้อาย ไม่กล้าเข้ากลุ่ม จะเริ่มยังไงดี
Quick Answer: เริ่มจากออนไลน์ก่อน แล้วค่อยไปนัดที่มีกิจกรรมให้ลูกทำ ไปซ้ำที่เดิม 3 ถึง 4 ครั้ง ไม่ต้องพยายามสนิทกับใครตั้งแต่ครั้งแรก
ส่วนตัวเราว่าการเจอคนใหม่ตอนอดนอน มันยากกว่าตอนสาวๆ เยอะ เลยขอแบ่งเป็นขั้นเล็กๆ แบบนี้
- ทักในกลุ่มออนไลน์ก่อน โพสต์สั้นๆ ก็พอ เช่น “แม่ลูก 8 เดือน อยู่หางดง มีใครพาลูกไปสวนแถวนี้บ้างคะ”
- เลือกนัดที่มีกิจกรรม อย่างเพลย์กรุ๊ปหรือนิทาน เพราะลูกคือหัวข้อสนทนาสำเร็จรูป “น้องกี่เดือนแล้วคะ” เปิดได้ทุกวง
- ไปซ้ำ ครั้งแรกแค่ไปให้ถึงก็เก่งแล้ว ครั้งที่สามสี่ หน้าเริ่มคุ้น คุยเองโดยไม่ต้องพยายาม
- ขอช่องทางติดต่อแบบไม่กดดัน “เดี๋ยวสัปดาห์หน้าจะมาอีก ขอแอดไว้ได้ไหมคะ” แค่นี้พอ
- ชวนก่อนสักครั้ง แม่หลายคนก็รอให้อีกฝ่ายชวนเหมือนกันนั่นแหละ
แล้วก็ไม่ต้องห่วงเรื่องบ้านรก ลูกงอแง หรือยังไม่ได้สระผม แม่ในวงนี้เข้าใจหมดค่ะ
คนในบ้านช่วยให้แม่เหงาน้อยลงได้ยังไง
Quick Answer: ช่วยรับลูกเป็นช่วงๆ ให้แม่ได้ออกไปเจอคน และถามว่า “วันนี้ใจเป็นยังไง” ไม่ใช่แค่ “ลูกเป็นยังไง”
สามีหรือคุณยายช่วยได้มากกว่าที่คิด เช่น
- รับลูกเช้าวันเสาร์ ให้แม่ไปนั่งกาแฟกับเพื่อนสักชั่วโมง
- ขับไปส่งเพลย์กรุ๊ปในวันที่แม่เหนื่อยเกินจะออกจากบ้านเอง
- ฟังโดยไม่รีบแก้ปัญหา บางทีแม่แค่อยากเล่า
ถ้าอยากชวนคุยเรื่องนี้ในบ้านแบบไม่ทะเลาะกัน ลองอ่าน ภาษารัก 5 แบบ ใช้กับแฟนและลูกยังไง ประกอบด้วยก็ได้นะคะ
เมื่อไหร่ที่ความเหงาไม่ใช่แค่ความเหงา
Quick Answer: ถ้ารู้สึกเศร้า หมดความสุข รู้สึกผิดหรือไร้ค่า หรือรับมือไม่ไหวเกือบทุกวันนานเกิน 2 สัปดาห์ อาจเป็นภาวะซึมเศร้าหลังคลอด ควรไปพบแพทย์ ไม่ต้องรอให้หนักก่อน
ช่วงไม่กี่วันแรกหลังคลอด อารมณ์ขึ้นลง ร้องไห้ง่าย เป็นเรื่องพบบ่อย ที่เรียกกันว่า baby blues ซึ่ง NHS (ระบบสาธารณสุขของอังกฤษ) ระบุว่ามักหายเองภายใน 2 สัปดาห์หลังคลอด แต่ถ้ายังไม่หาย หรือหนักขึ้น นั่นคือสัญญาณให้ขอความช่วยเหลือ
ไปหาหมอหรือโทรปรึกษาถ้ามีอาการเหล่านี้เกือบทุกวัน
- เศร้า หดหู่ หรือรู้สึกว่างเปล่าเกือบทั้งวัน
- ไม่มีความสุขกับอะไรเลย แม้แต่สิ่งที่เคยชอบ
- รู้สึกสิ้นหวัง รับมือไม่ไหว หรือรู้สึกผิด ไร้ค่า คิดว่าตัวเองเป็นแม่ที่แย่
- กังวลหรือกลัวตลอดเวลา หงุดหงิดกระสับกระส่าย
- นอนไม่หลับ แม้ลูกหลับและได้เวลาพักแล้ว
- รู้สึกห่างเหินหรือผูกพันกับลูกยาก
ฉุกเฉิน: ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที
อยากคุยกับใครสักคน: สายด่วนสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต 1323 โทรได้ตลอด 24 ชั่วโมง
อาการซึมเศร้าหลังคลอดเริ่มได้ตั้งแต่ตอนท้อง ไปจนถึง 1 ปีหลังคลอด และคุณพ่อก็เป็นได้เหมือนกัน บอกหมอหรือพยาบาลตอนพาลูกไปฉีดวัคซีนได้เลย ไม่ต้องรอนัดพิเศษ ถ้าเคยมีอาการตั้งแต่ตอนท้อง อ่านต่อได้ที่ ซึมเศร้าระหว่างตั้งครรภ์
การหาเพื่อนช่วยได้จริง แต่ไม่ได้มาแทนการรักษานะคะ ทั้งสองอย่างไปด้วยกันได้
เริ่มวันนี้ได้เลย ทำอะไรได้บ้าง
Quick Answer: เลือกสักหนึ่งอย่างที่ทำได้ภายในสัปดาห์นี้ เช่น ขอเข้ากลุ่มแม่ลูกในจังหวัดหนึ่งกลุ่ม หรือจดวันเพลย์กรุ๊ปที่ใกล้บ้านไว้สักนัด
ไม่ต้องทำทุกอย่างพร้อมกัน แค่ก้าวเดียวพอ
- เปิดหน้ากลุ่มแม่ลูกของเมืองเรา เลือกมาหนึ่งกลุ่ม แล้วกดขอเข้า
- ส่งข้อความหาเพื่อนเก่าสักคนที่ห่างกันไป บอกว่าคิดถึง
- พาลูกไปสวนเวลาเดิมสัก 3 วันติด ดูว่าเจอใครซ้ำบ้าง
แม่ที่เหงาไม่ได้อ่อนแอนะคะ แค่กำลังอยู่ในช่วงที่ชีวิตเปลี่ยนเร็วกว่าที่ใจตามทัน ค่อยๆ หาคนของเราไปด้วยกันค่ะ
คำถามที่แม่ๆ ถามบ่อย
01เป็นแม่แล้วรู้สึกเหงา ผิดปกติไหม
ไม่ผิดปกติเลยค่ะ หลังมีลูก ทั้งตารางชีวิต ตัวตน และวงเพื่อนเปลี่ยนพร้อมกัน แม่หลายคนรู้สึกโดดเดี่ยวแม้มีคนอยู่รอบตัว แต่ถ้าความเหงามาพร้อมความเศร้าหรือหมดความสุขเกือบทุกวันนานเกิน 2 สัปดาห์ ควรคุยกับหมอ
02กลุ่มแม่ลูกหาได้ที่ไหน
เริ่มได้จากกลุ่ม Facebook ของแม่ในจังหวัดตัวเอง เพลย์กรุ๊ปตามโรงเรียนอนุบาลหรือโรงเรียนนานาชาติ คลาสแม่และเด็ก นิทานที่ห้องสมุด และคลาสเตรียมคลอดหรือคลินิกนมแม่ของโรงพยาบาล เรารวบรวมกลุ่มที่ยังเคลื่อนไหวในเชียงใหม่ กรุงเทพฯ และนครปฐมไว้ในหน้ากลุ่มแม่ลูกของแต่ละเมือง
03เพลย์กรุ๊ปเริ่มพาลูกไปได้ตอนกี่เดือน
แล้วแต่กลุ่ม บางที่รับตั้งแต่ทารก บางที่เริ่ม 1 ขวบขึ้นไป เช็กช่วงอายุในประกาศของแต่ละกลุ่มก่อน ช่วงลูกยังเล็กมาก ตัวแม่เองก็ได้ประโยชน์เต็มๆ จากการได้ออกไปคุยกับผู้ใหญ่คนอื่น
04ขี้อายมาก จะเข้ากลุ่มแม่ๆ ยังไงดี
เริ่มจากกลุ่มออนไลน์ก่อน ทักทายสั้นๆ หรือตอบคอมเมนต์ แล้วค่อยไปนัดที่มีกิจกรรมให้ลูกทำ เพราะมีเรื่องให้คุยโดยไม่ต้องคิดมาก ไปซ้ำที่เดิมสัก 3 ถึง 4 ครั้ง หน้าคุ้นแล้วจะคุยง่ายขึ้นเยอะ
05ความเหงาหลังคลอดต่างจากซึมเศร้าหลังคลอดยังไง
ความเหงาดีขึ้นเมื่อได้เจอคนและได้พัก ส่วนซึมเศร้าหลังคลอดจะหนักและนาน เช่น เศร้า หมดความสุข รู้สึกผิดหรือไร้ค่า นอนไม่หลับแม้ได้พัก หรือผูกพันกับลูกยาก อาการเริ่มได้ตั้งแต่ตอนท้องจนถึง 1 ปีหลังคลอด ควรไปพบแพทย์
06โทรปรึกษาเรื่องสุขภาพใจได้ที่ไหน
โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิตได้ตลอด 24 ชั่วโมง หรือบอกหมอและพยาบาลตอนพาลูกไปฉีดวัคซีนก็ได้ ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
มีคำถามที่ยังหาคำตอบไม่เจอ?
พิมพ์มาได้เลย ไม่ต้องบอกชื่อ เราอ่านทุกข้อ และคำถามที่แม่ๆ ถามกันเยอะ เราจะหาหลักฐานแล้วเขียนเป็นบทความให้ค่ะ
