mamamapa

ตั้งครรภ์Body & Healthอ่าน 9 นาที

เลือดออกนิดๆ ตอนท้องอ่อน ไม่ได้แปลว่าแท้งเสมอไป แต่ต้องดู 3 อย่างนี้ประกอบ

เลือดออกกะปริดกะปรอยช่วงไตรมาสแรกพบได้ราว 15 ถึง 25% และหลายคนท้องต่อได้ปกติ ดู 3 อย่าง: ปริมาณเลือด อาการปวดที่มาด้วย และหมอยืนยันแล้วหรือยังว่าท้องอยู่ในมดลูก

LINE
มือถือที่ตรวจครรภ์
Photo: cottonbro studio / Pexels

เข้าห้องน้ำแล้วเห็นสีชมพูหรือสีน้ำตาลติดกางเกงใน ช่วงที่เพิ่งรู้ว่าท้องได้ไม่กี่สัปดาห์ ใจหล่นไปอยู่ตาตุ่มเลยใช่ไหมคะ คำแรกที่แวบเข้ามาในหัวมักจะเป็นคำว่า “แท้ง”

หายใจลึกๆ ก่อนนะคะ เลือดออกช่วงท้องอ่อนเป็นเรื่องที่ พบได้บ่อยกว่าที่คิด และคุณแม่จำนวนมากก็ท้องต่อไปได้ตามปกติค่ะ เดี๋ยวเราไล่ให้ดูว่าต้องสังเกตอะไรประกอบบ้าง แล้วแบบไหนที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที

เลือดออกตอนท้องอ่อน พบบ่อยแค่ไหน

Quick Answer: คุณแม่ราว 15 ถึง 25% มีเลือดออกหรือเลือดออกกะปริดกะปรอยในช่วง 12 สัปดาห์แรก เลือดออกจึงไม่ได้แปลว่าแท้งเสมอไป

ก่อนอื่น มาแยกสองคำนี้ให้ชัดกันก่อน

  • เลือดออกกะปริดกะปรอย (spotting) คือเห็นเลือดเป็นจุดๆ สีชมพู แดง หรือน้ำตาล ติดกางเกงในหรือกระดาษชำระ ปริมาณไม่พอจะเปียกแผ่นอนามัย
  • เลือดออก (bleeding) คือมากพอที่ต้องใช้แผ่นอนามัยหรือผ้าอนามัยรอง

สาเหตุในไตรมาสแรกมีทั้งแบบที่ไม่อันตราย และแบบที่ต้องรีบดูแล

มักไม่อันตราย (แต่ควรบอกหมอ)ต้องให้หมอตรวจด่วน
เลือดจากการฝังตัวของตัวอ่อนแท้ง หรือแท้งคุกคาม
ปากมดลูกไวขึ้นจากฮอร์โมน เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์หรือหลังตรวจภายในท้องนอกมดลูก
ก้อนเลือดเล็กๆ ข้างถุงการตั้งครรภ์ (subchorionic hematoma) ซึ่งหมอจะนัดติดตามครรภ์ไข่ปลาอุก (molar pregnancy)
การติดเชื้อบางชนิด เช่น ช่องคลอดหรือทางเดินปัสสาวะ ซึ่งรักษาได้

บางทีหมอก็หาสาเหตุชัดๆ ไม่เจอ แต่ท้องก็ไปต่อได้ดีค่ะ

อย่างที่ 1: เลือดออกมากแค่ไหน

Quick Answer: จุดเลือดเล็กน้อยที่ไม่เต็มแผ่นอนามัย ให้โทรปรึกษาโรงพยาบาล แต่ถ้าเลือดออกมากจนชุ่มผ้าอนามัยในเวลาไม่นาน ให้ไปห้องฉุกเฉินเลย

ระหว่างนี้ ลองจดสังเกตแบบนี้ไว้ ช่วยหมอได้เยอะมาก

  • ใช้ ผ้าอนามัย ไม่ใช้ผ้าอนามัยแบบสอด จะได้เห็นปริมาณจริง
  • จด สี (ชมพู แดงสด น้ำตาล) ปริมาณ และ เวลาที่เริ่ม
  • สังเกตว่ามี ก้อนเลือดหรือชิ้นเนื้อ ออกมาไหม ถ้ามีและเก็บได้ ให้นำไปให้หมอดู

เลือดสีน้ำตาลมักเป็นเลือดเก่าที่ค้างอยู่ ส่วนเลือดแดงสดที่ไหลเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ คือสัญญาณที่ต้องรีบกว่า

อย่างที่ 2: มีอาการอะไรมาด้วยไหม

Quick Answer: เลือดออกเล็กน้อยโดยไม่ปวดอะไรมักน่ากังวลน้อยกว่า แต่ถ้ามีปวดท้องรุนแรง ปวดท้องน้อยข้างเดียว ปวดไหล่ หรือหน้ามืด ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ลองเช็กว่ามีอาการพวกนี้มาพร้อมกับเลือดไหม

  • ปวดท้องเบาๆ คล้ายปวดประจำเดือน พบได้ในภาวะแท้งคุกคาม ควรไปให้หมอตรวจ
  • ปวดท้องน้อยข้างเดียว ร่วมกับเลือดออกหรือตกขาวสีน้ำตาลเป็นน้ำๆ
  • ปวดที่ปลายไหล่ โดยไม่มีสาเหตุ
  • ปวดตอนปัสสาวะหรือถ่ายอุจจาระ
  • หน้ามืด เวียนหัว ตัวซีด หรือเป็นลม

สามข้อหลังเป็นอาการที่อาจเกี่ยวกับ ท้องนอกมดลูก ซึ่งมักแสดงอาการช่วงสัปดาห์ที่ 4 ถึง 12 ถ้าปวดท้องแบบเฉียบพลันรุนแรงร่วมกับหน้ามืด อาจหมายถึงท่อนำไข่แตก ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องผ่าตัดด่วน

อย่างที่ 3: หมอยืนยันแล้วหรือยังว่าท้องอยู่ในมดลูก

Quick Answer: ถ้าเคยอัลตราซาวด์แล้วเห็นว่าท้องอยู่ในมดลูก ลูกมีหัวใจเต้น และเลือดออกไม่มาก โอกาสท้องต่อได้ปกติจะสูงกว่ามาก ถ้ายังไม่เคยตรวจเลย ยิ่งควรไปให้หมอดูเร็ว

ข้อมูลจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่า ภาวะแท้งคุกคาม (เลือดออกช่วง 20 สัปดาห์แรกโดยที่ปากมดลูกยังปิด) พบได้ในหญิงตั้งครรภ์ราว 20 ถึง 25% ในกลุ่มนี้ประมาณครึ่งหนึ่งตั้งครรภ์ต่อได้ และถ้าตรวจพบว่าท้องอยู่ในมดลูก ทารกยังมีชีวิต และเลือดออกเล็กน้อย ก็มีโอกาสสูงที่จะตั้งครรภ์ต่อได้ตามปกติ

ไปถึงแล้ว หมอมักจะตรวจประมาณนี้

  1. ซักประวัติ วันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย ลักษณะเลือด อาการปวด
  2. ตรวจร่างกาย และอาจตรวจภายในเพื่อดูว่าปากมดลูกเปิดหรือไม่
  3. อัลตราซาวด์ทางช่องคลอด ดูตำแหน่งการตั้งครรภ์และหัวใจลูก ช่วงท้องอ่อนมากๆ อาจยังเห็นไม่ชัด หมอจึงอาจนัดดูซ้ำ
  4. ตรวจเลือดฮอร์โมนการตั้งครรภ์ (hCG) บางครั้งต้องตรวจซ้ำเพื่อดูแนวโน้ม

ถ้ายังไม่ได้ฝากครรภ์ ถือโอกาสเริ่มไปเลยค่ะ ดูวิธีเตรียมตัวได้ที่ ฝากครรภ์ครั้งแรก ไปตอนกี่สัปดาห์

ไปห้องฉุกเฉินทันที ถ้า…

Quick Answer: เลือดออกมาก ปวดท้องรุนแรง ปวดไหล่ หรือหน้ามืด อย่ารอโทรถาม ให้ไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุด หรือโทร 1669

  • เลือดออก มากจนชุ่มผ้าอนามัย ไม่นานหลังเปลี่ยน
  • ปวดท้องรุนแรง หรือปวดบีบเป็นพักๆ มากขึ้นเรื่อยๆ
  • ปวดที่ปลายไหล่
  • หน้ามืด เวียนหัว คลื่นไส้มาก ตัวซีด หรือหมดสติ
  • มีไข้ ร่วมกับเลือดออก

ควรโทรหาโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ภายในวันนั้น ถ้า… มีเลือดออกกะปริดกะปรอยแม้เพียงเล็กน้อย ไม่ว่าจะปวดหรือไม่ปวด ไม่ต้องรอถึงวันนัดค่ะ

ระหว่างรอพบหมอ หรือหลังหมอตรวจแล้ว ดูแลตัวเองยังไง

Quick Answer: พักให้มากขึ้น งดออกกำลังกายหนักและงดเพศสัมพันธ์ช่วงที่ยังมีเลือดออก สังเกตปริมาณเลือด และกินยาบำรุงตามที่หมอสั่ง

  • งดยกของหนัก งานบ้านหนักๆ ยกให้คนในบ้านช่วยไปก่อน
  • ไม่กินยาใดๆ เอง รวมถึงยาสมุนไพรหรือยาบำรุงที่ผู้ใหญ่แนะนำ ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
  • ถ้ามีอาการปวด อยากรู้ว่ากินยาแก้ปวดอะไรได้ อ่าน คนท้องกินพาราเซตามอลได้ไหม แล้วยืนยันกับหมออีกครั้ง
  • ไปตามนัดทุกครั้ง แม้เลือดจะหยุดแล้ว

ถ้าสุดท้ายแท้ง ใช่ความผิดของเราไหม

Quick Answer: ไม่ใช่ค่ะ การแท้งในไตรมาสแรกราวครึ่งถึงสองในสามเกี่ยวข้องกับโครโมโซมของตัวอ่อนที่ผิดปกติ ซึ่งคุณแม่ควบคุมไม่ได้ ส่วนการทำงานตามปกติ การออกกำลังกายที่เหมาะสม หรือการมีเพศสัมพันธ์ ไม่ได้ทำให้แท้ง

ผู้ใหญ่บางท่านอาจพูดด้วยความเป็นห่วงว่า “เพราะไม่ยอมนอนพัก” หรือ “เพราะกินของเย็น” ขอให้รู้ไว้นะคะว่าคำพูดแบบนั้นไม่ตรงกับความจริงทางการแพทย์ ถ้าใจยังหนักอยู่ บอกหมอหรือพยาบาลได้เสมอว่าอยากคุยเรื่องนี้

อยากเห็นภาพรวมตลอดการท้องว่าอะไรปกติ อะไรควรรีบบอกหมอ ไปต่อที่ คู่มือคนท้องไตรมาสต่อไตรมาส ได้เลยค่ะ

เห็นเลือดแล้วใจเต้นแรงเป็นเรื่องธรรมดาของคนเป็นแม่นะคะ ตอนนี้ที่ทำได้ดีที่สุดคือสังเกตให้ละเอียด แล้วยกหูโทรหาโรงพยาบาล ให้หมอช่วยดูไปด้วยกันค่ะ

FAQ

คำถามที่แม่ๆ ถามบ่อย

  1. 01ท้องอ่อนๆ มีเลือดออกนิดหน่อย อันตรายไหม

    ไม่ได้อันตรายเสมอไป เลือดออกช่วงไตรมาสแรกพบได้บ่อย และคุณแม่จำนวนมากตั้งครรภ์ต่อได้ปกติ แต่ควรโทรบอกโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์ทุกครั้ง เพื่อให้หมอประเมินว่าจำเป็นต้องตรวจเพิ่มหรือไม่

  2. 02เลือดล้างหน้าเด็ก หรือเลือดฝังตัว คืออะไร

    คือเลือดออกเล็กน้อยช่วงที่ตัวอ่อนฝังตัวในผนังมดลูก มักเกิดเร็วมากในการตั้งครรภ์ บางคนเข้าใจว่าเป็นประจำเดือนมาน้อย ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นเลือดแบบไหน ให้ปรึกษาแพทย์ค่ะ

  3. 03เลือดออกแบบไหนต้องไปห้องฉุกเฉิน

    เลือดออกมากจนชุ่มผ้าอนามัยในเวลาไม่นาน ปวดท้องรุนแรง ปวดท้องน้อยข้างเดียวร่วมกับปวดไหล่ หน้ามืดจะเป็นลม หรือมีไข้ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

  4. 04ภาวะแท้งคุกคามคืออะไร

    คือมีเลือดออกทางช่องคลอดในช่วง 20 สัปดาห์แรก ขณะที่ปากมดลูกยังปิดอยู่ ประมาณครึ่งหนึ่งตั้งครรภ์ต่อได้ โดยเฉพาะถ้าอัลตราซาวด์เห็นว่าท้องอยู่ในมดลูก ลูกมีหัวใจเต้น และเลือดออกไม่มาก

  5. 05มีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ตอนท้อง ผิดปกติไหม

    ปากมดลูกช่วงตั้งครรภ์มีเลือดมาเลี้ยงมากและไวขึ้น จึงอาจมีเลือดออกเล็กน้อยหลังมีเพศสัมพันธ์หรือหลังตรวจภายในได้ แต่ควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งเพื่อแยกสาเหตุอื่น

  6. 06เลือดออกตอนท้องอ่อนต้องนอนพักอย่างเดียวไหม

    แพทย์มักแนะนำให้พักมากขึ้น งดออกกำลังกายหนักและงดเพศสัมพันธ์ช่วงที่มีเลือดออก และสังเกตปริมาณเลือด แต่การพักไม่ได้แทนการไปตรวจ ควรให้หมอประเมินก่อนเสมอ

Ask MamaMapa

มีคำถามที่ยังหาคำตอบไม่เจอ?

พิมพ์มาได้เลย ไม่ต้องบอกชื่อ เราอ่านทุกข้อ และคำถามที่แม่ๆ ถามกันเยอะ เราจะหาหลักฐานแล้วเขียนเป็นบทความให้ค่ะ

เราไม่ใช่แพทย์ ถ้าเร่งด่วนหรือลูกไม่สบาย ปรึกษาคุณหมอหรือโทร 1669 ก่อนนะคะ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  1. Cleveland Clinic: Bleeding and Spotting During Pregnancy
  2. NHS: Vaginal bleeding in pregnancy
  3. NHS: Ectopic pregnancy
  4. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล: ภาวะแท้งคุกคาม (Threatened abortion)
  5. Mayo Clinic: Miscarriage, symptoms and causes

Body & Health

Tips แม่

ลูกอยู่ช่วงไหน? แตะเพื่อเปลี่ยน