ตั้งชื่อแบรนด์แล้ว จดเครื่องหมายการค้าเองได้ไหม ก่อนมีคนมาใช้ชื่อเดียวกัน

ตั้งชื่อแบรนด์ได้แล้ว ทำโลโก้เสร็จ ขายดีขึ้นเรื่อยๆ แล้ววันหนึ่งก็เจอร้านอื่นใช้ชื่อเดียวกัน หรือแย่กว่านั้น มีคนเอาชื่อเราไปจดเครื่องหมายการค้าก่อน แล้วส่งหนังสือมาให้เราเลิกใช้ซะงั้น ฟังดูเหมือนละคร แต่เกิดกับแบรนด์เล็กบ่อยกว่าที่คิดเยอะเลยค่ะ

ส่วนตัวเราว่ามันไม่ยากอย่างที่คิดนะ การจดเครื่องหมายการค้าในไทยทำเองออนไลน์ได้ ค่าใช้จ่ายก็ไม่ได้สูงอย่างที่หลายคนกลัว เดี๋ยวเราไล่ให้ตั้งแต่ต้องจดไหม ไปจนถึงยื่นเองทีละขั้นเลยค่ะ

Note: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ถ้าชื่อของเราเสี่ยงคล้ายแบรนด์อื่น หรือมีข้อพิพาทแล้ว ควรปรึกษาตัวแทนเครื่องหมายการค้าหรือทนาย หรือโทรสายด่วนกรมทรัพย์สินทางปัญญา 1368

ร้านเล็กๆ จำเป็นต้องจดเครื่องหมายการค้าไหม

Quick Answer: ไม่ได้บังคับ แต่ควรจดถ้าตั้งใจใช้ชื่อแบรนด์นี้ยาวๆ เพราะสิทธิ์ใช้ชื่อกับสินค้าแต่เพียงผู้เดียวมาจากการจดเครื่องหมายการค้า ไม่ใช่ทะเบียนพาณิชย์หรือชื่อร้านในแพลตฟอร์ม

เรื่องที่เข้าใจผิดกันบ่อยๆ

• “จดทะเบียนพาณิชย์แล้ว ชื่อร้านเป็นของเรา” ไม่ใช่ค่ะ ทะเบียนพาณิชย์คือการแจ้งว่าเราประกอบกิจการ (อ่านเพิ่มที่ ขายของออนไลน์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ไหม)
• “จดชื่อบริษัทแล้ว ไม่มีใครใช้ซ้ำได้” ชื่อบริษัทห้ามซ้ำในระบบ DBD แต่ไม่ได้ห้ามคนอื่นใช้คำเดียวกันเป็นแบรนด์สินค้า
• “ขายมาก่อน ก็เป็นเจ้าของก่อน” การใช้มาก่อนช่วยได้บ้างในบางกรณี แต่พิสูจน์ยากและกินเวลา จดไว้เลยชัดกว่าเยอะ

ถ้าเข้าข้อไหนต่อไปนี้ แนะนำให้จด เร็ว เลยค่ะ

• จะทำแพ็กเกจจิ้ง สั่งพิมพ์ฉลากล็อตใหญ่ หรือทำป้ายร้าน
• จะเข้าร้าน Mall บนแพลตฟอร์ม หรือขายส่งให้ร้านค้า ซึ่งมักถามหาหลักฐานความเป็นเจ้าของแบรนด์
• ชื่อเริ่มเป็นที่รู้จัก มีลูกค้าค้นหาชื่อแบรนด์โดยตรง

ก่อนยื่น ต้องค้นอะไรบ้าง

Quick Answer: ค้นว่ามีคนจดชื่อหรือโลโก้ที่เหมือนหรือคล้ายของเราไว้แล้วหรือยัง ในสินค้าจำพวกเดียวกันหรือใกล้กัน ค้นได้ฟรีบนระบบของกรมทรัพย์สินทางปัญญา

ตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 กรมทรัพย์สินทางปัญญาเปิดเครื่องมือใหม่ 2 ตัว ใช้ฟรี 24 ชั่วโมง

• Trademark Checker (tm-checker.ipthailand.go.th) ค้นคำ ช่วยเลือกรายการสินค้าและบริการ และประเมินเบื้องต้นว่ามีโอกาสจดได้แค่ไหน
• AI Image Search (tm-imagesearch.ipthailand.go.th) อัปโหลดรูปโลโก้ ระบบจะหาเครื่องหมายที่หน้าตาคล้ายกัน

ค้นยังไงให้เจอจริง

1. ค้นทั้ง ชื่อภาษาไทยและภาษาอังกฤษ รวมถึงคำที่ออกเสียงคล้ายกัน เช่น สะกดต่างกันนิดเดียว
2. ดูว่าเครื่องหมายที่เจอ จดไว้กับสินค้าอะไร ชื่อเดียวกันในสินค้าคนละประเภทกันมาก อาจยังจดได้
3. ค้นโลโก้ด้วยรูป ถ้าใช้รูปสัตว์ ดอกไม้ หรือรูปทรงที่คนนิยม
4. แคปหน้าจอผลการค้นเก็บไว้

ผลจากเครื่องมือพวกนี้เป็นแค่การประเมินเบื้องต้น ไม่ได้การันตีว่าจะผ่านนะคะ ถ้าเจอชื่อที่คล้ายมากในสินค้าเดียวกัน เปลี่ยนชื่อตอนนี้เจ็บน้อยกว่าไปเปลี่ยนตอนแบรนด์ดังแล้วเยอะค่ะ ถ้ายังทำโลโก้ไม่เสร็จ ดู ออกแบบโลโก้เองฟรี ประกอบได้

เลือกจำพวกและรายการสินค้ายังไง

Quick Answer: สินค้าแบ่งเป็นจำพวกตามระบบสากล เลือกเฉพาะรายการที่เราขายจริงหรือจะขายเร็วๆ นี้ ใช้รายการตามที่กรมแนะนำในระบบ จะตรวจเร็วกว่าและถูกสั่งแก้น้อยกว่า

จำพวกที่แม่ค้าใช้กันบ่อยๆ ก็ประมาณนี้

สินค้า	จำพวก (โดยประมาณ)
เครื่องสำอาง สบู่ ผลิตภัณฑ์ดูแลผิว	3
เสื้อผ้า รองเท้า หมวก	25
ขนม เบเกอรี่	30
ของเล่น	28
กระเป๋า	18

ค่าธรรมเนียมคิดตาม จำนวนรายการสินค้า ในแต่ละจำพวก ไม่ใช่ต่อคำขอ พูดง่ายๆ คือ

• ถ้าขายแค่เสื้อเด็กกับหมวกเด็ก เลือก 2 รายการ จ่ายค่าคำขอ 2,000 บาท
• ถ้าเลือกเกิน 5 รายการในจำพวกเดียว จ่ายเหมา 9,000 บาท ไม่ว่าจะกี่รายการ

ตารางข้างบนเป็นแค่ตัวอย่างให้เห็นภาพนะคะ ตอนยื่นจริงเช็กหมายเลขจำพวกและชื่อรายการในระบบอีกรอบด้วย

ค่าธรรมเนียมทั้งหมดเท่าไหร่

Quick Answer: ตามอัตราของกรมทรัพย์สินทางปัญญา จ่าย 2 ครั้ง คือ ค่าคำขอ 1,000 บาทต่อรายการสินค้า ตอนยื่น และค่าจดทะเบียน 600 บาทต่อรายการ เมื่อได้รับอนุมัติ

ค่าธรรมเนียม	1 ถึง 5 รายการ (ต่อจำพวก)	เกิน 5 รายการ (ต่อจำพวก)
คำขอจดทะเบียน (จ่ายตอนยื่น)	รายการละ 1,000 บาท	เหมา 9,000 บาท
ค่าจดทะเบียน (จ่ายเมื่อผ่าน)	รายการละ 600 บาท	เหมา 5,400 บาท
ต่ออายุทุก 10 ปี	รายการละ 2,000 บาท	เหมา 18,000 บาท

ตัวอย่าง: จดชื่อแบรนด์กับเสื้อผ้าเด็ก 3 รายการ จ่ายตอนยื่น 3,000 บาท และตอนผ่าน 1,800 บาท รวม 4,800 บาท คุ้มครอง 10 ปี

แต่ต้องรู้ไว้ก่อนว่า ค่าธรรมเนียมที่จ่ายแล้วไม่คืน ถึงคำขอจะถูกปฏิเสธก็ตาม ยกเว้นกรณีที่กฎหมายกำหนดหรือจ่ายเกิน เพราะงี้แหละค่ะถึงต้องค้นให้ดีก่อนยื่น

ยื่นออนไลน์ทีละขั้น และใช้เวลานานแค่ไหน

Quick Answer: สมัครใช้งานระบบ e-Filing ของกรมทรัพย์สินทางปัญญา กรอกคำขอ แนบรูปเครื่องหมาย เลือกรายการสินค้า แล้วชำระค่าธรรมเนียม ตามคู่มือของกรม ขั้นตอนทั้งหมดใช้เวลาราว 16 เดือน

ขั้นตอนยื่น

1. เข้าเว็บไซต์กรมทรัพย์สินทางปัญญา (ipthailand.go.th) เลือกบริการยื่นคำขอทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Filing) แล้วสมัครใช้งานและยืนยันตัวตนตามที่ระบบกำหนด
2. เลือกยื่นคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า (แบบ ก.01)
3. กรอกข้อมูลเจ้าของเครื่องหมาย ถ้าจดในนามตัวเอง ใช้ชื่อและเลขบัตรประชาชนของเรา
4. แนบรูปเครื่องหมาย ภาพชัด ขนาดไม่เกิน 5 x 5 เซนติเมตร (เกินกว่านี้มีค่าธรรมเนียมเพิ่ม)
5. เลือกจำพวกและรายการสินค้า ใช้รายการที่ระบบแนะนำจะง่ายสุด
6. ตรวจข้อมูลทั้งหมด แล้วชำระค่าธรรมเนียมคำขอ เก็บเลขที่คำขอไว้

ไทม์ไลน์ตามคู่มือประชาชนของกรม (โดยประมาณ)

ขั้นตอน	ระยะเวลา
ตรวจเอกสาร	1 วัน
เจ้าหน้าที่ตรวจสอบเครื่องหมาย	6 เดือน
นายทะเบียนพิจารณา	5 เดือน
เตรียมประกาศโฆษณา	2 เดือน
ประกาศโฆษณาให้คนคัดค้าน	60 วัน
แจ้งชำระค่าจดทะเบียน และออกหนังสือสำคัญ	ประมาณ 1 เดือน

เส้นตายที่ห้ามพลาด

• ถ้าเอกสารไม่ครบ ต้องแก้ภายใน 90 วัน นับจากวันยื่น
• ถ้านายทะเบียนมีคำสั่งให้แก้ไขหรือชี้แจง ต้องตอบภายใน 60 วัน
• เมื่อได้รับแจ้งให้ชำระค่าจดทะเบียน ต้องจ่ายภายใน 60 วัน

พลาดเส้นตายพวกนี้ คำขออาจถือว่าถูกละทิ้ง ต้องเริ่มใหม่และจ่ายค่าธรรมเนียมใหม่หมด ระหว่างรอ ตั้งเตือนในมือถือไว้เช็กอีเมลกับระบบ e-Filing ทุกเดือนเลยนะคะ

ใครอยากได้ไวกว่านั้น มีช่องทาง Fast Track สำหรับคำขอที่มีไม่เกิน 50 รายการ และใช้รายการสินค้าตามที่กรมแนะนำทั้งหมด จะได้ผลการตรวจครั้งแรกภายใน 6 เดือน แต่ยื่นแล้วขอแก้ไขคำขอภายหลังไม่ได้

ทำไมคำขอถึงถูกปฏิเสธ และเลี่ยงได้ยังไง

Quick Answer: เหตุผลหลักตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า มี 3 กลุ่ม คือ ไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะ เป็นเครื่องหมายต้องห้าม และเหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายของคนอื่นที่จดไว้แล้ว

เหตุที่พบบ่อย	ตัวอย่าง	วิธีเลี่ยง
เป็นคำบรรยายสินค้าตรงๆ	“ออร์แกนิกเบบี้” สำหรับครีมเด็ก, “อร่อยดี” สำหรับขนม	ใช้คำที่คิดขึ้นเอง หรือคำที่ไม่เกี่ยวกับตัวสินค้าโดยตรง
เป็นคำสามัญหรือชื่อทางภูมิศาสตร์	ชื่อจังหวัด ชื่อเมืองดังเพียงอย่างเดียว	ผสมกับคำหรือโลโก้ที่เป็นของเราเอง
คล้ายของคนอื่นในสินค้าใกล้กัน	สะกดต่างกันตัวเดียว ออกเสียงเหมือนกัน	ค้นให้ละเอียดก่อนยื่น
มีเครื่องหมายต้องห้าม	ธงชาติ ตราแผ่นดิน ตราราชการ ตราสัญลักษณ์ของหน่วยงาน	ไม่ใช้องค์ประกอบเหล่านี้ในโลโก้
อาจทำให้คนเข้าใจผิด	อ้างแหล่งกำเนิดหรือคุณสมบัติที่ไม่จริง	ใช้ชื่อที่ไม่ชี้นำผิดๆ

ถ้าถูกสั่งให้แก้หรือถูกปฏิเสธ ไม่ต้องตกใจนะคะ ยังมีสิทธิ์ชี้แจงหรืออุทธรณ์ตามขั้นตอนของกรมได้ และช่วงนี้แหละที่จ้างตัวแทนเครื่องหมายการค้ามาช่วยคุ้มที่สุด

จดผ่านแล้ว ต้องทำอะไรต่อ

Quick Answer: ใช้เครื่องหมายให้ตรงกับที่จด เก็บหนังสือสำคัญไว้ให้ดี และตั้งเตือนต่ออายุก่อนครบ 10 ปี

• ใช้ชื่อและโลโก้ ตรงกับที่จด ถ้าเปลี่ยนโลโก้ใหญ่ อาจต้องยื่นจดใหม่
• เจอคนลอกเลียนบนแพลตฟอร์ม ก็ใช้เลขทะเบียนแจ้งแพลตฟอร์มให้จัดการได้เลย
• ต่ออายุได้ภายใน 3 เดือนก่อนสิ้นอายุ หรือภายใน 6 เดือนหลังสิ้นอายุ (เสียค่าธรรมเนียมเพิ่ม)

บอกเลยว่าค่าจดเครื่องหมายการค้าเป็นหนึ่งในเงินตอนเริ่มต้นที่คุ้มที่สุด ถ้าอยากวางแผนงบเปิดร้านทั้งหมด ไปต่อที่ เปิดร้านออนไลน์ใช้เงินเท่าไหร่

ชื่อแบรนด์คือสิ่งที่เราตั้งใจปั้นมาด้วยความรักค่ะ ปกป้องไว้ตั้งแต่วันนี้ วันหน้าจะได้ไม่ต้องมานั่งเสียดาย