mamamapa

ตั้งครรภ์Body & Healthอ่าน 8 นาที

ท้องแข็งทั้งคืน ไปโรงพยาบาลเลยไหม? วิธีแยกเจ็บครรภ์เตือนกับเจ็บจริงแบบแม่ๆ จับเวลา

เจ็บครรภ์เตือนมาไม่สม่ำเสมอ ไม่แรงขึ้น และหายเมื่อเปลี่ยนท่า ส่วนเจ็บจริงถี่ขึ้น นานขึ้น แรงขึ้นเรื่อยๆ จับเวลายังไง และอาการไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

LINE
มือคุณแม่ตั้งครรภ์ประคองท้อง
Photo: Dre Newsome / Pexels

ตีสองกว่า ท้องแข็งปั้กเป็นรอบที่เท่าไหร่ไม่รู้ สามีหลับสบาย เราก็นอนลูบท้องแล้วคิดวนไปมาว่า “ไปเลยดีไหม หรือไปแล้วเขาจะให้กลับบ้าน” แม่ท้องไตรมาสสามแทบทุกคนเคยเจอคืนแบบนี้ค่ะ

เอาจริงๆ เจ็บเตือนกับเจ็บจริงแยกกันได้ค่อนข้างชัดนะ แค่ จับเวลา แล้วสังเกตอาการร่วมไปด้วย เดี๋ยวเราสรุปวิธีแบบที่ทำได้จริงตอนตีสองให้ พร้อมอาการที่ไม่ต้องมานั่งจับเวลาเลย ไปโรงพยาบาลได้ทันที

เจ็บครรภ์เตือนคืออะไร ทำไมท้องแข็งทั้งที่ยังไม่คลอด

Quick Answer: เจ็บครรภ์เตือน (Braxton Hicks) คือมดลูกซ้อมบีบตัว รู้สึกเหมือนท้องตึงแข็งหรือปวดหน่วงคล้ายปวดประจำเดือน มาไม่เป็นจังหวะ และไม่ได้ทำให้ปากมดลูกเปิด

Cleveland Clinic บอกว่าเจ็บครรภ์เตือนเริ่มได้ตั้งแต่ไตรมาสสอง และมักมีตัวกระตุ้น เช่น

  • ดื่มน้ำน้อย (อากาศร้อนบ้านเราทำให้ขาดน้ำง่ายมาก)
  • กระเพาะปัสสาวะเต็ม
  • เดินเยอะ ยกของหนัก หรือทำงานบ้านทั้งวัน
  • หลังมีเพศสัมพันธ์

ตอนเจ็บเตือน คุณแม่ส่วนใหญ่ยังคุยเล่น เดินไปมาได้ตามปกติค่ะ

เจ็บเตือนกับเจ็บจริง ต่างกันตรงไหน

Quick Answer: เจ็บเตือนมาไม่สม่ำเสมอ ไม่แรงขึ้น และหายเมื่อพักหรือเปลี่ยนท่า เจ็บจริงมาเป็นจังหวะ ถี่ขึ้น นานขึ้น แรงขึ้น และไม่หายไม่ว่าจะทำอะไร

เจ็บครรภ์เตือนเจ็บครรภ์จริง
จังหวะมาๆ หายๆ ไม่เป็นเวลาเป็นจังหวะ ห่างเท่าๆ กัน แล้วถี่ขึ้น
ความแรงเท่าเดิมหรือเบาลงแรงขึ้นเรื่อยๆ
ความนานสั้น ไม่นานขึ้นนานขึ้นเรื่อยๆ
ตำแหน่งมักตึงที่ท้องด้านหน้า หรือหน่วงขาหนีบมักเริ่มปวดหลังส่วนล่าง แล้วร้าวมาด้านหน้า
พอพักหรือเปลี่ยนท่าดีขึ้นหรือหายไม่หาย
อาการร่วมมักไม่มีอาจมีมูกเลือด หรือน้ำเดิน

NHS (ระบบสาธารณสุขของอังกฤษ) สรุปไว้สั้นๆ จำง่ายดี ว่าเจ็บเตือน “ไม่นาน ไม่ถี่ และไม่ค่อยๆ แรงขึ้น” ส่วนเจ็บจริงจะ “นานขึ้น แรงขึ้น และถี่ขึ้น” เมื่อการคลอดใกล้เข้ามา

จับเวลาท้องแข็งยังไงให้ถูก

Quick Answer: จดสองอย่าง คือความถี่ (จากเริ่มครั้งนี้ถึงเริ่มครั้งถัดไป) และความนาน (จากเริ่มจนคลาย) ต่อเนื่องอย่างน้อย 30 ถึง 60 นาที

ทำตามนี้ได้เลยค่ะ

  1. เปิดนาฬิกาจับเวลาในมือถือ หรือแอปจับเวลาท้องแข็ง
  2. พอเริ่มรู้สึกท้องแข็ง จดเวลาเริ่ม
  3. พอท้องคลาย จดเวลาคลาย จะได้ความนานของครั้งนั้น
  4. พอเริ่มแข็งครั้งถัดไป จดเวลาเริ่มอีกครั้ง ช่วงห่างระหว่าง “เริ่มกับเริ่ม” คือความถี่
  5. ระหว่างนั้นลองดื่มน้ำ เข้าห้องน้ำ แล้วนอนตะแคงพัก ถ้าเป็นเจ็บเตือน มักจะห่างลงหรือหายไปเอง

ตัวอย่างการจด: 02:10 ถึง 02:11, 02:17 ถึง 02:18, 02:22 ถึง 02:23 แปลว่าห่างกันราว 5 ถึง 7 นาที นานครั้งละราว 1 นาที และเริ่มถี่ขึ้น แบบนี้เริ่มเตรียมตัวได้แล้วนะคะ

ท้องแข็งถี่แค่ไหนถึงควรไปโรงพยาบาล

Quick Answer: หลักที่ใช้บ่อยสำหรับท้องแรกคือ 5-1-1 ท้องแข็งทุก 5 นาที นานครั้งละราว 1 นาที ต่อเนื่อง 1 ชั่วโมง ท้องที่สองขึ้นไปควรไปเร็วกว่านั้น

  • 5 ท้องแข็งทุก 5 นาทีหรือถี่กว่า
  • 1 แต่ละครั้งนานประมาณ 1 นาที
  • 1 เป็นแบบนี้ต่อเนื่องมา 1 ชั่วโมง

โรงพยาบาลศรีสุโขใช้หลักนี้เป็นแนวทาง ส่วน NHS แนะนำให้โทรหาหน่วยคลอดเมื่อท้องแข็งสม่ำเสมอทุก 5 นาทีหรือถี่กว่า และโรงพยาบาลสินแพทย์แนะนำว่า ท้องที่สองขึ้นไปให้ไปเลยเมื่อเริ่มเจ็บจริง เพราะมักคลอดเร็วกว่าท้องแรก

บางบ้านต้องออกเร็วกว่านั้นอีก เช่น บ้านไกลโรงพยาบาล รถติดช่วงเย็นในเมือง หรือหมอเคยบอกว่าครรภ์นี้มีความเสี่ยง ถ้าเป็นเรา จะถามหมอไว้เลยตอนนัดช่วง 36 สัปดาห์ว่า “ครรภ์เราควรมาตอนไหน” แล้วจดไว้ในสมุดสีชมพูค่ะ

ไปโรงพยาบาลเลยถ้า… (ไม่ต้องรอจับเวลา)

Quick Answer: น้ำเดิน มีเลือดออก ลูกดิ้นน้อยลง อายุครรภ์ไม่ถึง 37 สัปดาห์แต่ท้องแข็งสม่ำเสมอ หรือเจ็บจนเดินหรือพูดไม่ไหว ไปทันทีค่ะ

  • น้ำเดิน มีน้ำใสไหลออกทางช่องคลอด ไม่ว่าจะเจ็บท้องหรือไม่ ถ้าน้ำมีสีเขียว น้ำตาล หรือมีกลิ่น ยิ่งต้องรีบ
  • มีเลือดสดออกทางช่องคลอด มากกว่ามูกปนเลือดเล็กน้อย
  • ลูกดิ้นน้อยลงหรือเปลี่ยนไปจากปกติ (อ่านวิธีสังเกตที่ นับลูกดิ้นในสมุดสีชมพู)
  • อายุครรภ์ต่ำกว่า 37 สัปดาห์ แล้วท้องแข็งเป็นจังหวะ อาจเป็นการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด
  • NHS ระบุว่า ท้องแข็งแต่ละครั้งนานเกิน 2 นาที หรือมากกว่า 6 ครั้งใน 10 นาที ให้ติดต่อโรงพยาบาลทันที
  • ปวดหัวรุนแรง ตาพร่า จุกใต้ลิ้นปี่ อาจเป็น อาการครรภ์เป็นพิษ
  • รู้สึกอยากเบ่งมาก หรือคิดว่าลูกกำลังจะออก ให้โทร 1669

ถ้าไปแล้วหมอให้กลับบ้าน เสียหน้าไหม

Quick Answer: ไม่เสียหน้าเลยค่ะ การไปแล้วพยาบาลตรวจว่ายังไม่เปิดแล้วให้กลับไปรอที่บ้าน เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นบ่อยมาก

พยาบาลห้องคลอดอาจตรวจภายในดูการเปิดของปากมดลูก แล้วฟังเสียงหัวใจลูก ถ้ายังเป็นระยะต้นๆ ก็จะให้กลับไปพักที่บ้าน พร้อมบอกว่าควรกลับมาตอนไหน มองอีกมุมก็คือได้ซ้อมเส้นทางจริง ได้เช็กว่า กระเป๋าไปคลอด ครบหรือยังไปในตัวด้วย

ระหว่างรอที่บ้าน ทำอะไรได้บ้าง

Quick Answer: ดื่มน้ำ เข้าห้องน้ำ อาบน้ำอุ่น เปลี่ยนท่า และพักให้ได้มากที่สุด ถ้าเป็นเจ็บเตือนมักจะดีขึ้น

  • จิบน้ำเปล่าบ่อยๆ
  • เดินช้าๆ ถ้านั่งนาน หรือนอนตะแคงพักถ้าเดินมาทั้งวัน
  • อาบน้ำอุ่นพอดี หายใจยาวๆ ช้าๆ
  • กินของเบาๆ ย่อยง่าย ถ้ายังหิว
  • ปลุกคนในบ้านมาช่วยจดเวลา (ใช่ค่ะ ปลุกได้) เราจะได้โฟกัสกับการหายใจ

คืนที่ท้องแข็งทั้งคืนนี่เหนื่อยทั้งกายทั้งใจจริงๆ ค่ะ ไม่ว่าคืนนี้จะเป็นเจ็บเตือนหรือเจ็บจริง เชื่อความรู้สึกตัวเองไว้นะ ถ้าใจไม่สบาย ไปให้พยาบาลตรวจก็ไม่เคยผิดเลย

FAQ

คำถามที่แม่ๆ ถามบ่อย

  1. 01เจ็บครรภ์เตือนเริ่มตอนกี่เดือน

    เจ็บครรภ์เตือนเริ่มได้ตั้งแต่ไตรมาสสอง แต่มักรู้สึกชัดขึ้นในไตรมาสสาม และไม่ใช่ทุกคนที่จะรู้สึก

  2. 02ท้องแข็งบ่อย อันตรายไหม

    ท้องแข็งเป็นพักๆ ที่ไม่สม่ำเสมอและหายเมื่อพักมักเป็นเจ็บครรภ์เตือน แต่ถ้าอายุครรภ์ยังไม่ถึง 37 สัปดาห์แล้วท้องแข็งสม่ำเสมอ หรือมีน้ำเดิน มีเลือด ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด

  3. 03เจ็บท้องจริงกี่นาทีถึงไปโรงพยาบาล

    หลักที่ใช้กันบ่อยคือ 5-1-1 คือท้องแข็งทุก 5 นาที นานครั้งละราว 1 นาที ต่อเนื่อง 1 ชั่วโมง ท้องที่สองขึ้นไปหรือบ้านไกลโรงพยาบาล ควรไปเร็วกว่านั้น และถามหมอล่วงหน้าว่าควรมาตอนไหน

  4. 04จับเวลาท้องแข็งยังไง

    นับจากตอนเริ่มท้องแข็งครั้งหนึ่ง ถึงตอนเริ่มท้องแข็งครั้งถัดไป คือความถี่ และนับจากเริ่มจนคลายของแต่ละครั้ง คือความนาน จดต่อกันอย่างน้อย 30 ถึง 60 นาทีจะเห็นแพทเทิร์นชัดขึ้น

  5. 05น้ำเดินแต่ยังไม่เจ็บท้อง ต้องไปโรงพยาบาลไหม

    ต้องไปค่ะ ถ้ามีน้ำใสๆ ไหลออกทางช่องคลอด ไม่ว่าจะเจ็บท้องหรือไม่ ให้ใส่ผ้าอนามัยแล้วไปโรงพยาบาลเลย และสังเกตสีของน้ำไว้บอกพยาบาล

  6. 06มูกเลือดออกแปลว่าจะคลอดเลยไหม

    มูกปนเลือดเล็กน้อยเป็นสัญญาณว่าปากมดลูกเริ่มเปลี่ยน อาจคลอดภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วันก็ได้ แต่ถ้าเป็นเลือดสดปริมาณมาก ให้ไปโรงพยาบาลทันที

Ask MamaMapa

มีคำถามที่ยังหาคำตอบไม่เจอ?

พิมพ์มาได้เลย ไม่ต้องบอกชื่อ เราอ่านทุกข้อ และคำถามที่แม่ๆ ถามกันเยอะ เราจะหาหลักฐานแล้วเขียนเป็นบทความให้ค่ะ

เราไม่ใช่แพทย์ ถ้าเร่งด่วนหรือลูกไม่สบาย ปรึกษาคุณหมอหรือโทร 1669 ก่อนนะคะ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  1. NHS: Signs that labour has begun
  2. Cleveland Clinic: Braxton Hicks Contractions
  3. โรงพยาบาลสินแพทย์: เจ็บครรภ์คลอด...ไปโรงพยาบาลตอนไหนดี
  4. โรงพยาบาลศรีสุโข: เจ็บท้องแข็งถี่แต่ไม่มีน้ำเดิน คือ เจ็บเตือน หรือ เจ็บจริง?

Body & Health

Tips แม่

ลูกอยู่ช่วงไหน? แตะเพื่อเปลี่ยน